Durf jij als zorgverlener te vragen naar nare seksuele ervaringen? Voor veel mensen met een misbruikverleden is het van waarde als iemand eindelijk wél die vraag stelt. Het kan het begin zijn van erkenning, begrip en herstel.
Op deze pagina leggen we uit waarom dat zo belangrijk is en hoe je dat kunt doen.
Met de campagne #durftevragen roepen het Centrum Seksueel Geweld en Stichting Wij zijn M. zorgprofessionals op om dit onderwerp niet te vermijden, maar juist bespreekbaar te maken.
‘Artsen en hulpverleners vinden het ongemakkelijk, zien het niet als hun taak, of denken er misschien niet aan. Ook slachtoffers zelf vinden het – heel begrijpelijk – moeilijk om zelf seksueel misbruik aan te kaarten. Daardoor blijven trauma’s vaak ongezien, onbesproken en onbehandeld, met alle gevolgen van dien. De boodschap die we met deze campagne willen uitdragen, is: Durf te vragen. Want één vraag kan een groot verschil maken.’
Iva Bicanic – Centrum Seksueel Geweld
‘In mijn contact met de hulpverlening heb ik vaak gemerkt dat professionals wel zagen dat het niet goed met me ging, maar niet durfden te vragen waar dat vandaan kwam. Dat zwijgen kan voelen als bevestiging van de schaamte die je als slachtoffer al met je meedraagt. Terwijl één open, zorgvuldige vraag juist ruimte kan geven om eindelijk te vertellen wat er speelt. Met #durftevragen willen we laten zien dat zorgverleners daarin een cruciale rol hebben.’
Mandy Sleijpen – Stichting Wij Zijn M
Dat cliënten/patiënten met jou het gesprek over seksueel misbruik aan mogen gaan, kun je op een heel simpele manier kenbaar maken. Zet dit bordje op je bureau. Je downloadt ‘m via de knop hieronder.
Zorgverleners kunnen op een zorgvuldige manier vragen naar seksueel misbruik, met als doel hun patiënten of cliënten beter te begrijpen en de zorg te verbeteren. In deze folder van de campagne #durftevragen kun je lezen waarom het belangrijk is dat zorgverleners vragen naar seksueel misbruik ervaringen. En hoe je dat op een helpende manier kunt doen.
De informatie komt van ervaringsdeskundigen en zorgverleners die we vroegen naar hun inzichten en vragen die helpen om seksueel misbruik bespreekbaar te maken.
Psychische, seksuele en lichamelijke klachten kunnen direct of indirect samenhangen met seksueel misbruik of seksueel geweld. Toch wordt dit onderwerp in de spreekkamer vaak niet besproken. Patiënten of cliënten zwijgen vanwege schaamte of schuldgevoel; zorgverleners vinden het ongemakkelijk of zien het niet als hun taak. Daardoor blijven ingrijpende ervaringen onbesproken en worden kansen op herstel gemist. In deze folder wordt uitgelegd hoe je als zorgverlener trauma-sensitief kunt vragen naar seksueel misbruik.
Veel ervaringsdeskundigen vinden het waardevol wanneer zorgverleners bij intakes standaard trauma‑sensitief vragen naar negatieve seksuele ervaringen. Aankondigen waarom je dit doet helpt: ‘Veel mensen maken nare ervaringen mee, die invloed kunnen hebben op hun gezondheid of hoe ze een medisch onderzoek ervaren. Daarom vraag ik ernaar.’
Sommige mensen willen pas over misbruik praten als er vertrouwen is opgebouwd. Anderen vinden het juist prettig als zorgverleners het onderwerp vroeg benoemen.
Het begint met oprechte interesse. Open vragen helpen: Wat houdt je bezig? Zijn er dingen waar je zorgen over hebt? Luisteren zonder oordeel is essentieel. Je kunt ook vragen naar jeugdervaringen. Voorbeelden: Hoe was het gezin waarin je opgroeide? Was je veilig? Zijn er gebeurtenissen die indruk hebben gemaakt?
Voorbeelden: Heb je ooit iets meegemaakt wat toen of nu niet oké voelt? Heb je ervaringen meegemaakt waardoor deze behandeling lastig voor je is? Is iemand ooit over jouw grenzen gegaan? Ben je nu veilig in je relatie?
De patiënt bepaalt wat hij/zij/hen deelt. Vermijding of stiltes horen erbij. Bied opties zoals schrijven of tekenen.
Kalmte uitstralen. Helpende reacties: Ik geloof je. Je bent veilig. Je hebt niets verkeerd gedaan. Dank je voor je vertrouwen.
Voorbeelden: vragen naar details, bagatelliseren, twijfel zaaien, ongepaste aanrakingen, geen oogcontact.
Woorden als ‘naakt’ of ‘penis’ kunnen triggeren. Vraag: “Welke woorden gebruik jij zelf voor wat je hebt meegemaakt?
Noteer kort en feitelijk wat relevant is voor veilige zorg, zonder details. Voorbeeld: “Patiënt vertelt dat er sprake is geweest van seksueel misbruik. Dit beïnvloedt vertrouwen en comfort bij onderzoek. Geen verdere details genoteerd.”
Medisch onderzoek kan triggerend zijn. Vraag toestemming voor aanraking en benoem elke stap. Vooraf triggers bespreken helpt, net als afspraken hoe hiermee om te gaan.
Traumasensitief werken betekent begrijpen hoe seksueel trauma doorwerkt en zorg daarop afstemmen. Verwijs naar passende hulp via het Centrum Seksueel Geweld. Contact met ervaringsdeskundigen is mogelijk via Stichting Wij zijn M.
Seksueel misbruik komt veel voor en kan grote schade aanrichten. Daarom moet het normaal zijn dat professionals ernaar vragen. Door het onderwerp open en zorgvuldig te bespreken kunnen we eerder signaleren en beter behandelen.
Het bespreekbaar maken van seksueel misbruik vraagt ook iets van jou als zorgverlener: stilstaan bij je eigen gevoelens, zoals ongemak of onmacht, en bereid zijn tot zelfonderzoek. Juist dat maakt dat je als hulpverlener stappen kunt zetten en cliënten beter kunt ondersteunen: #durftevragen.
Draag jij onze campagne een warm hart toe en wil je onze boodschap delen in je eigen netwerk? Download dan de campagnematerialen via de knop hieronder.
Er is sprake van seksueel misbruik als een volwassene of een groot kind seksuele handelingen pleegt met een kind. Of wanneer dit gebeurt in andere situaties waarbij de pleger misbruik maakt van het leeftijdsverschil of zijn of haar macht. Bij seksueel misbruik is er altijd sprake van ongelijkwaardigheid. Bijvoorbeeld: een volwassene en een kind, een hulpverlener en een cliënt, een docent en een leerling. Lees meer over seksueel misbruik.
Jaarlijks krijgen in Nederland zo’n 100.000 personen te maken met een nare seksuele ervaring. In iedere klas zitten gemiddeld twee kinderen die seksueel misbruik meemaken. Bekijk hier de factsheet over seksueel geweld.
Heb je het vermoeden dat iemand seksueel misbruik heeft meegemaakt? Neem dan zo snel mogelijk (het liefst binnen 7 dagen) contact op met het Centrum Seksueel Geweld (0800-0188) of de zedenpolitie (0900-8844). Bekijk ook onze tips voor ouders/verzorgers.
Specifieke signalen van seksueel misbruik zijn er niet. Er bestaat geen lijstje met gedragingen waarop je kunt letten als omstander; ieder slachtoffer vertoont weer ander gedrag na het meemaken van seksueel misbruik. Slachtoffers van seksueel misbruik laten bovendien vaak juist heel weinig signalen van seksueel geweld zien, omdat ze het misbruik verborgen willen houden. Dertig procent van de misbruikte kinderen vertoont zelfs helemaal geen signalen. Let vooral op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van drie en wat niet? Of: vertoont iemand plotseling verandering in gedrag?
Er zijn talloze redenen waarom kinderen niet praten over seksueel misbruik. Ze voelen zich schuldig, schamen zich en ze zijn bang voor wat er allemaal kan gebeuren als het misbruik uitkomt. Zeker als de pleger iemand is die heel dicht bij hen staat, kan de angst groot zijn. Soms willen deze kinderen de pleger ook beschermen. En ze willen ook jou als ouder beschermen tegen het verdriet. Daarom lukt het kinderen soms maanden of jaren te doen alsof er niets aan de hand is. Dat ze dat doen ligt dus niet aan jou als ouder of aan de band met je kind. Bekijk hier onze video over waarom kinderen niet praten over misbruik.
Het kan zijn dat jij nog altijd last hebt van de gevolgen van het seksueel misbruik uit je kindertijd. Weet dat het nooit te laat is om hulp te zoeken. Jouw situatie kan met de juiste professionele hulp zeker nog verbeteren. Je kunt voor hulp terecht bij je huisarts, maar je mag voor informatie en advies ook altijd bellen (0800-0188) of (anoniem) chatten met het Centrum Seksueel Geweld.
De gevolgen van seksueel misbruik kunnen diepe sporen nalaten in het leven van iemand op onder andere psychisch, lichamelijk en/of relationeel vlak. Kinderen die slachtoffer zijn kunnen last hebben van angst- en paniekaanvallen, stress en gevoelens van somberheid. Ook kunnen ze het moeilijk vinden om anderen te vertrouwen.
Zelfs als het misbruik heel lang geleden is gebeurd, kunnen de gevolgen nog altijd aanwezig zijn. Zo hebben slachtoffers van seksueel misbruik die geen professionele hulp hebben gehad later in hun leven vaker last van lichamelijke en psychische klachten, kunnen ze moeilijker gezonde relaties onderhouden en hebben ze vaker last van verslavingen en schuldenproblematiek.
Lees hier meer informatie over de gevolgen van seksueel misbruik.
Lees meer op onze pagina over iemand steunen na seksueel geweld.
Deze campagne is een initiatief van Stichting Wij zijn M, en het Centrum Seksueel Geweld.
Slachtoffers van seksueel misbruik worden onvoldoende gehoord en begrepen als het gaat om de schade die het misbruik veroorzaakt. Daar willen we verandering in brengen.
Ja, dit klopt. Helaas. Zelf zouden we ook graag willen dat dit aantal vele malen lager ligt. Bekijk hier de onderbouwing van dit cijfer.
Ja, heel graag zelfs! Hoe meer de campagne wordt gedeeld, hoe meer mensen we bereiken. Je kunt de campagne ook delen en liken via de social media-kanalen van het Centrum Seksueel Geweld en Stichting Wij zijn M.
Deze campagne is een initiatief van:
De campagne #durftevragen is mogelijk gemaakt door de input van vele zorgprofessionals en slachtoffers van seksueel misbruik.